Een versneld einde van de effecten aan toonder

Ingevolge het recente begrotingsakkoord is het zeer waarschijnlijk dat vanaf 1 januari 2012 de omzetting van effecten aan toonder naar effecten op naam of gedematerialiseerde effecten belast wordt aan 1%. 

Aandeelhouders (ondernemingen, beleggers, etc.) die nog
veel effecten aan toonder hebben, hebben er dan ook alle
belang bij om nog een regeling te treffen voor 31 december 2011. Indien een eenvoudige omzetting niet mogelijk is,
zal in vele gevallen nog een statutenwijziging moeten
gebeuren, en een overeenkomst gesloten worden
met een financiële instelling.

1. Inleiding - Achtergrond

Belgische naamloze vennootschappen,  de commanditaire vennootschappen op aandelen hadden tot recent het recht om effecten uit te geven die aan toonder zijn.

De voordelen van de effecten aan toonder was de eenvoudige overdracht, nl. het waardepapier, dat het effect aan toonder vertegenwoordigde, kon worden overgedragen door eenvoudige overhandiging. De bezitter van het (papieren) effect aan toonder werd geacht de eigenaar te zijn. Omwille van misbruiken en onder druk van Europa, werd de uitgiftemogelijkheid van effecten aan toonder afgeschaft, en werd een uitdovingsregeling voorzien voor de in omloop zijnde effecten aan toonder.

Effecten is een verzamelnaam voor onder meer aandelen, winstbewijzen, obligaties, warrants, schuldcertificaten, enz.

2. Huidige stand van zaken

Vanaf 1 januari 2008, kunnen alleen nog effecten worden uitgegeven op naam, of in gedematerialiseerde vorm. Effecten aan toonder, die zijn ingeschreven op een effectenrekening, mogen sinds die datum niet meer materieel worden overhandigd, bovendien worden de effecten aan toonder die op de beurs verhandeld worden van rechtswege gedematerialiseerd.

De beursgenoteerde vennootschappen en instellingen voor collectieve beleggingen hadden tot 31 december 2007 de tijd om hun statuten aan te passen.

Ten laatste op 31 december 2013 moeten de effecten aan toonder, die niet genoteerd zijn op een beurs omgezet worden in effecten op naam of gedematerialiseerd, in functie van de statuten en eventueel wet en/of reglement.

De meeste statutaire bepalingen voorzien dat deze effecten, naar keuze van de effectenhouder,  op naam zijn of aan toonder. Ook de vennootschappenwet voorziet in deze mogelijkheid. Iedere effectenhouder van effecten aan toonder, kan in principe kosteloos de omzetting van effecten op naam vragen aan de emitterende vennootschap. De omzetting is echter pas effectief van zodra de effectenhouder ook daadwerkelijk zijn materiële effecten aan toonder heeft overhandigd aan de vennootschap.

Om de omzetting in gedematerialiseerde vorm tot stand te brengen, is een statutenwijziging noodzakelijk, indien deze nog niet in de mogelijkheid ervan hebben voorzien. Bij een statutenwijziging en het implementeren van de statutenwijziging, moeten een aantal voorwaarden vervuld worden zoals de vaststelling van de omzettingsdatum en de aanduiding van een vereffeningsinstelling of erkende rekeninghouder.

3. Sancties

Effecten aan toonder die niet werden omgezet naar effecten op naam of niet gedematerialiseerd zijn op 31 december 2013, worden hetzij geacht gedematerialiseerd te zijn, als de statuten in die mogelijkheid voorzien, ofwel omgezet in effecten op naam, en  ingeschreven op naam van de emittent tot wanneer de rechthebbende zich manifesteert. Ondertussen en tot zolang kan de effectenhouder zijn rechten verbonden aan de effecten niet uitoefenen.

Vanaf 1 januari 2015, worden de effecten waarvan de rechthebbende ongekend is door de emittent verkocht. De opbrengsten van deze verkoop worden gedeponeerd bij de Deposito- en Consignatiekas, onder aftrek van de kosten.

Vanaf 31 december 2015 zullen rechthebbenden die zich bij de Deposito- en Consignatiekas manifesteren, een boete verschuldigd zijn a rato van 10% per jaar achterstand van hetgeen teruggevraagd wordt. De Deposito- en Consignatiekas deelt bovendien aan de (fiscale) overheid de identiteit mee van degenen die om teruggave heeft verzocht.

4. Het versnelde einde van effecten aan toonder : fiscale druk vanaf 1 januari 2012!

In het kader van de begrotingsmaatregelen wordt, bovenop de voorgaande maatregelen, een nieuwe fiscale heffing voorzien. De wet is nog niet gepubliceerd, zodat de exacte draagwijdte evenmin als de voorwaarden bekend zijn.

Niettemin is de druk om zo vlug mogelijk de effecten aan toonder te doen verdwijnen groter.

Op basis van de informatie in het begrotingsakkoord zal de omzetting van effecten aan toonder, naar effecten op naam of gedematerialiseerde effecten vanaf 2012 belast worden aan 1%, vanaf 2013 aan 2%, en vanaf 2014 aan 3%.

De heffingsgrondslag is nog niet bekend, doch naar alle waarschijnlijkheid zal deze gebaseerd worden op marktwaarde  of de netto actief waarde (voor de niet-genoteerde effecten). De heffing zou dus wel substantieel kunnen zijn.

Evenmin is duidelijk wie de belastingplichtige zal zijn. Dit kan zowel de effectenhouder als de emittent zijn. Er kan worden van uitgegaan dat de emittent deze heffing zal moeten inhouden bij de omzetting, of de erkende rekeninghouder (de bank) bij de inschrijving op de effectenrekening.

5. Besluit : wat te doen?

Houders van effecten aan toonder hebben er alle belang bij om niet langer te wachten met de omzetting van hun effecten. Indien de emittent reeds gedematerialiseerde effecten heeft uitgegeven of dit statutair – reglementair heeft voorzien, volstaat het deze effecten onmiddellijk aan te bieden bij een erkende rekeninghouder ( de banken), en de inschrijving op een effectenrekening te vragen.

De effecten aan toonder kunnen eveneens aangeboden en overhandigd worden aan de emittent met het verzoek deze om te zetten op naam en in te schrijven in het effectenregister. Om bewijsproblemen te vermijden wordt best een vaste datum voorzien. De omzetting is pas  gerealiseerd indien de effecten ook  materieel overhandigd zijn, met andere woorden is een loutere inschrijving  niet voldoende!

Indien de emittent, de vennootschap, nog effecten aan toonder in omloop heeft, is het eveneens aan te raden om deze zo snel mogelijk in te trekken door een statutenwijziging door te voeren, en de effectenhouders uit te nodigen hun effecten op naam om te zetten en te registreren dan wel te dematerialiseren. In het laatste geval dient de emittent voorafgaand  nog een overeenkomst te sluiten met een erkend rekeninghouder (bank).

De uiterste datum is 31 december 2011.

22 december 2011

Leo Peeters - leo.peeters@peeters-law.be